Przejdź do treści głównej
Pomniki / zabytki

pomnik Aleksandra II w Częstochowie

4.7 / 5
(289 ocen)
pomnik Aleksandra II w Częstochowie

Krótko

Pomnik Aleksandra II w Częstochowie to nieistniejący już monument cara, który od 1889 do 1917 roku stał na Jasnej Górze, obok klasztoru. Miał 8,8 m wysokości i powstał ze składek chłopów Królestwa Polskiego. Po demontażu w 1917 roku część granitu z postumentu trafiła do innych częstochowskich obiektów.

Co to za obiekt

Pomnik przedstawiał Aleksandra II Romanowa, nazywanego „Carem-Wyzwolicielem”. Całość mierzyła 8,8 m (dane Wikidata): figura 3,5 m i cokół 5,3 m. Aleksander II został ukazany w mundurze i płaszczu generalskim. Płaszcz przytrzymywał lewą dłonią, a prawą wskazywał rzeźbiony arkusz z datą uwłaszczenia chłopów, 2 marca 1864, nad którym umieszczono koronę carską, jabłko i szablę.

Cokół z szarego i czerwonego granitu zdobiły herby guberni Królestwa Polskiego, a na froncie widniał herb Rosji. Do pomnika prowadziły granitowe schody szerokie na 12 m. Napisy po rosyjsku i po polsku pokrywały wszystkie cztery ściany: z przodu dedykacja „Carowi Wyzwolicielowi Aleksandrowi II”, na bokach treść dekretu o uwłaszczeniu, u dołu informacja, że pomnik wybudowała wiejska społeczność Królestwa Polskiego.

Projekt przygotowali Aleksander Opiekuszyn i I. W. Majewski. Figurę odlano w petersburskiej fabryce Morana, a ozdobny postument wykonała firma Kuźmina. Za monumentem stało osobne pomieszczenie dla stróża, bo obiekt był stale strzeżony.

Historia

Pomysł budowy pojawił się po śmierci cara w zamachu w 1881 roku (według Wikipedii). Wybrano Częstochowę, bo to cel wielotysięcznych pielgrzymek chłopów do obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Inicjatorem był naczelnik powiatu częstochowskiego Michał Konesynow.

Pieniądze dali chłopi, doceniający uwłaszczenie z 1864 roku. Zebrali dwa razy więcej, niż wyniosły koszty: pomnik razem z urządzeniem otoczenia kosztował 76 817 rubli. Odsłonięto go 29 kwietnia 1889 roku, w dniu urodzin cara. Po odsłonięciu pomnika Konesynow został odwołany ze stanowiska.

W 1904 roku Józef Paszta zorganizował nieudaną próbę wysadzenia pomnika. W 1917 roku Komitet dla uczczenia pamięci Tadeusza Kościuszki powołał komisję do spraw demontażu. Pomnik zdjęto 11 listopada 1917 roku, a na kamiennej podstawie ustawiono drewnianą figurę Matki Bożej Niepokalanego Poczęcia, dzieło Józefa Baltazara Proszowskiego, ufundowane przez firmę „Bracia Proszowscy”. Losy pomnika opisał Juliusz Sętowski w „Almanachu Częstochowy” z 1998 roku.

Stan dzisiaj i losy postumentu

Pomnika cara nie ma od 1917 roku, więc nie ma biletów ani godzin zwiedzania. Stał na Jasnej Górze, w sąsiedztwie zespołu klasztornego.

Po demontażu czerwony granit z postumentu wykorzystano na balustrady w kościele Świętej Rodziny w Częstochowie, czyli w bazylice archikatedralnej. Z bloku czarnego granitu wykuto zegar słoneczny i ustawiono go w parku Staszica.

Godziny zwiedzania bazyliki sprawdzisz na stronie parafii lub archidiecezji. Dojazd i parkowanie sprawdź w rozkładzie komunikacji miejskiej i w Urzędzie Miasta Częstochowy.

Fot. autor nieznany, Public domain, Wikimedia Commons

Częstochowa Portal
Przegląd prywatności

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.